Elke week komt er wel een lekker alcoholvrij Belgisch biertje op de markt, maar wijnliefhebbers blijven voorlopig op hun honger zitten. Een familiebedrijf uit Vlaams-Brabant wil daar verandering in brengen. Chardonnay Meerdael experimenteert als eerste en voorlopig enige Belgische wijnboer via een revolutionaire techniek met alcoholvrije wijn. “Binnen vijf jaar moet 10 procent van onze productie alcoholvrij zijn.”

Symbolischer kan haast niet: terwijl tienduizenden Vlamingen in februari een maand lang alcohol afzweren tijdens Tournée Minérale, zal de Brabantse familie Vleminckx deze maand kunnen proeven van hun eerste oogst alcoholvrije wijn.

De beslissing om resoluut te experimenteren met een wijn zonder alcohol vormt een mijlpaal in de historiek van Chardonnay Meerdael in Oud-Heverlee, het familiebedrijf van Paul Vleminckx, zijn vrouw An Lefever en hun zoon Laurens. In 1994 was Paul een pionier onder de Belgische wijnboeren, toen zijn familie hun mosterd- en sauzenfabriek in Herent verkocht en hij zich begon toe te leggen op zijn passie: als eerste een Belgische mousserende wijn produceren. “We zijn in 1994 gestart met 21.000 wijnstokken, rond de eeuwwende is ons domein uitgebreid tot 60.000 wijnranken op een site van 8 hectare. We bereiden onze mousserende wijn op de méthode traditionnelle, met tweede vergisting op de fles”, vertelt Laurens, de zoon van Paul Vleminckx.

Inmiddels produceert Chardonnay Meerdael 50.000 flessen per jaar. Al speelt de klimaatverandering het bedrijf, net als andere wijnboeren, soms parten: voorjaarsvorst en een te warm voorjaar kunnen de productie met 30 procent kelderen. Slechts één maand per jaar worden seizoensarbeiders ingezet om de wijngaard te snoeien, de andere elf maanden gebeurt het zware labeur enkel door de familie Vleminckx.

“Onze wijngaarden palen aan het woud van Meerdael, dat de wijnstokken beschermt tegen de hevige wind en te zware vorst. Bovendien is er hier op drie meter in de ondergrond kalk aanwezig, onder de zandige leemgrond. Dat is ideaal om de wortels van de wijnranken te laten doorgroeien. Ten derde is er veel zuiver bronwater in Meerdael, denk maar aan de Minnebron aan de kapel van Steenbergen”, legt Laurens uit.

Dure technieken

Het idee om te experimenteren met alcoholvrije wijn kwam er op vraag van vele klanten, ook al is de medezaakvoerder van Chardonnay Meerdael zich bewust van de moeilijkheidsgraad en de kostprijs van die productie. “Er zijn heel wat alcoholvrije kruidendranken op de markt, op basis van druiven of andere vruchten. Maar je mag een product pas ‘wijn’ noemen als er een vergistingsproces optreedt. Alcohol wordt gevormd door de vergisting van je druiven.”

Er waren tot nu toe een tweetal technieken om de alcohol uit de wijn te onttrekken, weet Laurens. “Maar die zijn duur voor de wijnbouwers, die hiervoor de juiste machines en dure membranen moeten aankopen. Bovendien is je eindproduct kleiner in volume en is die wijn de aroma’s kwijt die aan de alcohol gebonden zitten. Die moet je dan vervangen door suikers, kruiden, zuren en sulfieten. Zonder alcohol is wijn amper zes maanden houdbaar, wat dan weer voor problemen voor de logistiek, verkoop en consumptie zorgt. Tijdens ons onderzoek zaten we dan ook vast: die dure technieken bleken economisch niet haalbaar, want de klant wil voor een alcoholvrije wijn absoluut niet extra betalen. We stelden ons de vraag: waarom eerst de alcohol uit de wijn halen en die dan door iets anders vervangen?”

Geheim proces

Het familiebedrijf dokterde dan maar zelf een eigen techniek uit. “We zochten en vonden een procedé om alcoholvrije drank te maken. Tijdens de oogst hebben we een verhittingsproces geïntroduceerd, waardoor we in amper twee weken tijd een alcoholvrij alternatief met zo weinig mogelijk bewaarmiddelen en zonder toevoeging van kruiden krijgen. Deze drank wordt in de fles mousserend gemaakt en is absoluut niet zoet, in tegenstelling tot puur druivensap”, aldus Laurens, die het geheim van het revolutionaire procedé niet wil verklappen.

Volgens de familie Vleminckx smaakte de beperkte oogst van september 2025 lekker, eerstdaags willen ze testen of die alcoholvrije drank na vijf maanden zijn smaak, geur en kleur behouden heeft. “De volgende oogst reserveren we een groter percentage van onze productie voor deze alcoholvrije variant. Een testpanel van lokale experts zal die beoordelen. Tegen oktober 2027 willen we onze nieuwe drank op de markt brengen. Als die aanslaat, willen we over vijf jaar 10 procent van onze productie aan dit alcoholvrij alternatief besteden. Hopelijk kunnen we op dit vlak ook pionier worden.” (Stefan Vankerkhoven)

Bron tekst: De Zondag